12:00:00
10/03/2026
Nếu bạn đang tìm kiếm phần mềm trắc địa, các thông tin liên quan về máy móc đo đạc, trắc địa cho dự án của mình bạn đã tìm đúng kho lưu trữ! Trong quá trình sử dụng máy và cài đặt phần mềm, nếu gặp bất cứ vấn đề gì hãy liên lạc với chúng tôi qua số Hotline 0913. 051.734 để được hỗ trợ!
Từ góc nhìn của người làm trắc địa, hệ thống này thực chất là một chuỗi điểm geodetic có tọa độ xác định trên ellipsoid Trái Đất và được nối với nhau bằng các đường trắc địa (geodesic). Từ đường cơ sở này, toàn bộ phạm vi lãnh hải, vùng đặc quyền kinh tế và thềm lục địa của quốc gia sẽ được tính toán.
1. Khái niệm đường cơ sở trong luật biển quốc tế
Trong luật biển hiện đại, khái niệm đường cơ sở (baseline) giữ vai trò đặc biệt quan trọng. Đây là đường được dùng làm mốc xuất phát để đo chiều rộng của các vùng biển thuộc chủ quyền hoặc quyền chủ quyền của quốc gia ven biển.
Theo United Nations Convention on the Law of the Sea (UNCLOS), từ đường cơ sở sẽ xác định:
- Lãnh hải (Territorial Sea): 12 hải lý
- Vùng tiếp giáp lãnh hải: 24 hải lý
- Vùng đặc quyền kinh tế (EEZ): 200 hải lý
- Thềm lục địa
Nói cách khác, toàn bộ phạm vi các vùng biển quốc gia đều được đo từ đường cơ sở ra phía biển. Chính vì vậy, việc xác định đường cơ sở không chỉ là vấn đề địa lý hay bản đồ học mà còn là vấn đề pháp lý và trắc địa có độ chính xác rất cao.
2. Tuyên bố đường cơ sở của Việt Nam năm 1982
Ngày 12 tháng 11 năm 1982, Chính phủ Việt Nam đã ban hành Tuyên bố về đường cơ sở dùng để tính chiều rộng lãnh hải Việt Nam. Theo tuyên bố này, Việt Nam áp dụng phương pháp đường cơ sở thẳng (Straight Baseline) thay vì đường cơ sở thông thường theo đường triều thấp.
Phương pháp này phù hợp với quy định của UNCLOS đối với những quốc gia có:
- Bờ biển khúc khuỷu
- Nhiều đảo ven bờ
- Cấu trúc địa lý phức tạp.
Hệ thống đường cơ sở của Việt Nam được xác định bởi 11 điểm cơ sở ký hiệu từ A1 đến A11, nối với nhau bằng các đoạn thẳng tạo thành một chuỗi liên tục dọc theo bờ biển.
3. Vị trí 11 điểm đường cơ sở của Việt Nam
Các điểm đường cơ sở được đặt tại các đảo hoặc vị trí ven bờ có ý nghĩa địa lý quan trọng. Những điểm này được lựa chọn sao cho phản ánh hướng chung của đường bờ biển Việt Nam.
Theo Tuyên bố của Chính phủ Việt Nam ngày 12/11/1982 về đường cơ sở dùng để tính chiều rộng lãnh hải, hệ thống đường cơ sở thẳng của lục địa Việt Nam được xác định bởi 11 điểm cơ sở ký hiệu từ A1 đến A11.Theo Tuyên bố của Chính phủ Việt Nam ngày 12/11/1982 về đường cơ sở dùng để tính chiều rộng lãnh hải, hệ thống đường cơ sở thẳng của lục địa Việt Nam được xác định bởi 11 điểm cơ sở ký hiệu từ A1 đến A11.
Danh sách các điểm cơ sở gồm:
| Điểm | Vị trí địa lý |
|---|
| A1 | Hòn Nhạn – quần đảo Thổ Chu (Kiên Giang) |
| A2 | Hòn Đá Lẻ – phía Đông Nam Hòn Khoai (Cà Mau) |
| A3 | Hòn Tài Lớn – quần đảo Côn Đảo |
| A4 | Hòn Bàng Lang – quần đảo Côn Đảo |
| A5 | Hòn Bảy Cạnh – quần đảo Côn Đảo |
| A6 | Hòn Hải (nhóm đảo Phú Quý) – Bình Thuận |
| A7 | Hòn Đôi – Khánh Hòa |
| A8 | Mũi Đại Lãnh – Phú Yên |
| A9 | Hòn Ông Căn – Bình Định |
| A10 | Đảo Lý Sơn – Quảng Ngãi |
| A11 | Đảo Cồn Cỏ – Quảng Trị |
Các điểm này nối lại tạo thành đường cơ sở chạy dọc theo bờ biển Việt Nam từ Tây Nam đến Vịnh Bắc Bộ. Hệ thống đường cơ sở này bao quát phần lớn các vùng nước ven bờ, tạo thành nền tảng pháp lý cho việc xác định lãnh hải và các vùng biển của Việt Nam.
4. Góc nhìn trắc địa: đường cơ sở là chuỗi điểm geodetic
Dưới góc nhìn kỹ thuật của ngành trắc địa, đường cơ sở thực chất là một chuỗi điểm geodetic có tọa độ xác định trên ellipsoid Trái Đất.
Các điểm cơ sở được biểu diễn bằng:
- Vĩ độ (Latitude)
- Kinh độ (Longitude)
Các đoạn nối giữa các điểm cơ sở là đường trắc địa (geodesic) – tức đường ngắn nhất trên bề mặt ellipsoid. Trong tính toán hiện đại, các tọa độ này thường được biểu diễn trong hệ quy chiếu toàn cầu:
World Geodetic System 1984. Hệ quy chiếu này cũng được sử dụng phổ biến trong:
- GNSS / GPS
- bản đồ hàng hải
- các hệ thống định vị toàn cầu.
Bản đồ các điểm chuẩn đường cơ sở theo dữ liệu đo đạc GNSS của Bộ TN&MT giai đoạn 2010–2020
5. Hải lý – đơn vị đo khoảng cách trên biển
Trong luật biển, khoảng cách không được tính bằng kilomet mà bằng hải lý.
Nautical mile
1 hải lý = 1852 mét
Đơn vị này có nguồn gốc từ hình học của Trái Đất. 1 hải lý tương đương 1 phút cung vĩ độ trên bề mặt Trái Đất. Do đó:
- 12 hải lý ≈ 22,2 km
- 200 hải lý ≈ 370 km
Các khoảng cách này được đo từ đường cơ sở theo các phép tính trắc địa trên ellipsoid, chứ không phải theo đường thẳng trên bản đồ phẳng.
6. Vai trò của trắc địa trong xác định không gian biển
Trong thực tế, việc xác định đường cơ sở và các vùng biển đòi hỏi sự kết hợp của nhiều lĩnh vực khoa học, bao gồm:
- trắc địa biển
- hải đồ học
- định vị vệ tinh GNSS
- địa lý biển
- luật biển quốc tế.
Một sai số nhỏ trong tọa độ đường cơ sở có thể dẫn đến sự thay đổi đáng kể về phạm vi vùng biển. Ví dụ, nếu đường cơ sở sai lệch 100 mét, phạm vi vùng đặc quyền kinh tế có thể thay đổi hàng chục kilomet vuông. Chính vì vậy, việc xác định đường cơ sở phải dựa trên:
- hệ quy chiếu thống nhất
- dữ liệu tọa độ chính xác
- các phép tính geodesy trên ellipsoid.
7. Trắc địa – nền tảng khoa học của chủ quyền biển
Trong thời đại GNSS và dữ liệu không gian, chủ quyền lãnh thổ không chỉ được thể hiện trên bản đồ giấy, nó còn được thể hiện trong:
- hệ quy chiếu quốc gia
- dữ liệu tọa độ geodetic
- các hệ thống định vị vệ tinh
- cơ sở dữ liệu hải đồ và địa không gian.
Do đó, có thể nói rằng: trắc địa và khoa học định vị đóng vai trò nền tảng trong việc xác định và quản lý không gian biển của quốc gia. Ở góc nhìn của người làm nghề đo đạc, những khái niệm quen thuộc như tọa độ, ellipsoid hay đường trắc địa không chỉ phục vụ công tác khảo sát và bản đồ mà còn gắn liền với việc xác định ranh giới lãnh thổ và chủ quyền biển quốc gia.
>>> Tài liệu tham khảo
- Tuyên bố của Chính phủ Việt Nam ngày 12/11/1982 về đường cơ sở dùng để tính chiều rộng lãnh hải.
- United Nations Convention on the Law of the Sea (1982).
- International Hydrographic Organization – Standards for Hydrographic Surveys.
- World Geodetic System 1984.
