Tuy nhiên, cách làm này tiềm ẩn rủi ro do không có bước kiểm chứng độc lập, khó phát hiện các sai lệch mang tính hệ thống trong số liệu đo.
12:00:00
28/02/2026
Nếu bạn đang tìm kiếm phần mềm trắc địa, các thông tin liên quan về máy móc đo đạc, trắc địa cho dự án của mình bạn đã tìm đúng kho lưu trữ! Trong quá trình sử dụng máy và cài đặt phần mềm, nếu gặp bất cứ vấn đề gì hãy liên lạc với chúng tôi qua số Hotline 0913. 051.734 để được hỗ trợ!
Bài viết này giúp làm rõ:
- Sau khi đo RTK cần xử lý những gì?
- Khi nào chỉ cần kiểm tra nội bộ?
- Khi nào bắt buộc phải bình sai tọa độ?
- Phần mềm nào đang được sử dụng phổ biến tại Việt Nam?
1. RTK cho kết quả nhanh – nhưng không có nghĩa là đã “Chuẩn”
RTK cho phép xác định tọa độ tức thời với trạng thái FIX. Tuy nhiên:
- FIX chỉ là nghiệm định vị tại thời điểm đo.
-
Sai số vẫn chịu ảnh hưởng của:
- Hình học vệ tinh (PDOP)
- Môi trường che khuất
- Nhiễu đa đường (Multipath)
- Chất lượng nguồn hiệu chỉnh (Base/CORS)
- RTK không tự kiểm tra tính nhất quán của toàn bộ mạng điểm.
Vì vậy, sau khi đo RTK luôn cần bước: Kiểm tra – đánh giá – xử lý dữ liệu GNSS trước khi sử dụng chính thức.
2. Các mức xử lý dữ liệu GNSS sau khi đo RTK
Trong thực tế tại Việt Nam, việc xử lý dữ liệu GNSS sau RTK thường chia thành 3 mức độ:
Mức 1 – Sử dụng trực tiếp kết quả RTK
Áp dụng cho các công việc như cắm mốc thi công đơn giản, đo kiểm tra nhanh hoặc những hạng mục không yêu cầu nghiệm thu lưới khống chế.
Quy trình: Đo → Xuất tọa độ → Chuyển hệ VN-2000 → Sử dụng.
Đây là bước nhiều kỹ thuật viên thường gọi là “bình sai RTK”, nhưng thực chất là kiểm tra độ ổn định tọa độ. Mục đích là bảo đảm điểm đo có tính lặp ổn định và không bị sai lệch do điều kiện quan sát tại thời điểm đo.
Thực hiện bằng cách:
- Đo lặp điểm ≥ 2 lần
- Đo tại thời điểm khác nhau
- So sánh ΔX, ΔY, ΔH
- Loại bỏ số liệu bất thường
- Lấy giá trị trung bình
Mức 3 – Bình Sai Tọa Độ GNSS (Least Squares Adjustment)
Đây mới là bình sai tọa độ đúng nghĩa trong trắc địa, thường áp dụng khi lập lưới khống chế công trình, thực hiện dự án hạ tầng – cầu đường, quan trắc biến dạng hoặc chuẩn bị hồ sơ nghiệm thu kỹ thuật có yêu cầu kiểm soát sai số thống kê. Trong quá trình này, toàn bộ quan sát GNSS và toàn đạc sẽ được đưa vào xử lý đồng thời, gán trọng số theo độ chính xác từng loại đo và giải bằng mô hình bình phương nhỏ nhất để tìm nghiệm tối ưu cho toàn bộ mạng lưới.
3. Quy trình chuẩn xử lý dữ kiệu GNSS sau RTK
Bước 1 – Kiểm tra điều kiện quan sát
- PDOP < 2.5
- Số vệ tinh ≥ 20
- Trạng thái FIX ổn định
- Kiểm tra môi trường che khuất
Bước 2 – Đo lặp kiểm tra
- Đo lại điểm sau 10–20 phút
- So sánh sai khác tọa độ
-
Chênh lệch nên nhỏ hơn:
- ±10 mm mặt bằng
- ±15 mm độ cao
Bước 3 – Đánh giá sai số nội bộ
Kiểm tra:
- RMS đo điểm
- Baseline length
- Sai khác giữa các lần đo
Bước 4 – Kiểm soát hệ tọa độ
- Kiểm tra hệ VN-2000
- Kiểm tra mô hình geoid
- Đảm bảo thống nhất hệ chiếu
Bước 5 – Thực hiện bình sai mạng (nếu cần)
- Nhập dữ liệu vào phần mềm chuyên dụng
- Chạy mô hình Least Squares
- Kiểm tra Residual, Sigma0, Error Ellipse
4. Phần mềm xử lý GNSS sau RTK phổ biến tại Việt Nam
Hiện nay, các đơn vị đo đạc tại Việt Nam chủ yếu sử dụng các phần mềm sau:
Trimble Business Center (TBC)
- Mạnh xử lý GNSS và lưới hỗn hợp
- Kiểm tra sai số mạng trực quan
- Phổ biến trong dự án hạ tầng
Leica Infinity
- Tối ưu cho hệ Leica
- Bình sai GNSS + toàn đạc rất chặt
- Phù hợp khảo sát chuyên sâu
Civil 3D (Survey Adjustment)
- Thường dùng trong đơn vị thiết kế – thi công
- Phù hợp đường chuyền và kiểm tra nội bộ.
5. SurPad, Meridian, LandStar,... có bình sai tọa độ được không?
Các phần mềm như SurPad, Meridian, LandStar… thực chất là phần mềm thu thập dữ liệu ngoài hiện trường (Field Software), không phải phần mềm bình sai tọa độ.
Các phần mềm này được thiết kế để phục vụ thu thập dữ liệu GNSS ngoài thực địa, bao gồm:
- Điều khiển máy GNSS RTK khi đo ngoài hiện trường
- Thu thập điểm đo (Data Collection)
- Hiển thị trạng thái FIX, RMS, PDOP theo thời gian thực
- Đo lặp và lấy trung bình tọa độ (Average Point)
- Chuyển hệ tọa độ công trình (Localization / Helmert)
- Bố trí điểm, đo topo, stake out phục vụ thi công
Các chức năng này giúp đo nhanh – kiểm tra nhanh – sử dụng ngay tại công trường, không phải để xử lý thống kê toàn bộ mạng lưới đo.
So sánh hai nhóm phần mềm
|
Chức năng |
SurPad / Meridian / LandStar |
TBC / Leica Infinity |
|---|---|---|
| Đo RTK | ✔ | ✔ |
| Đo lặp – Average | ✔ | ✔ |
| Chuyển hệ tọa độ | ✔ | ✔ |
| Bình sai Least Squares | X | ✔ |
| Phân tích sai số mạng | X | ✔ |
| Báo cáo nghiệm thu | X | ✔ |
6. Khi nào bắt buộc phải bình sai tọa độ?
Bình sai tọa độ cần thực hiện trong các trường hợp sau:
- Lập lưới khống chế thi công để đảm bảo toàn bộ điểm lưới liên kết chặt chẽ và không bị trôi hệ.
- Công trình yêu cầu nghiệm thu kỹ thuật, cần báo cáo sai số và chứng minh độ chính xác.
- Dự án giao thông – hạ tầng quy mô lớn như đường, cầu, khu công nghiệp, nơi sai số tích lũy có thể ảnh hưởng toàn tuyến.
- Công tác đo đạc có tính pháp lý, như hồ sơ hoàn công, quan trắc biến dạng, dữ liệu lưu trữ lâu dài.
Tóm lại, khi số liệu đo không chỉ phục vụ thi công trước mắt mà còn cần kiểm chứng và chịu trách nhiệm kỹ thuật, thì bình sai là bước bắt buộc.
7. FAQ – Câu hỏi thường gặp khi xử lý dữ liệu GNSS sau khi đo RTK
7.1 Đo RTK FIX rồi có cần xử lý số liệu nữa không?
Có. Trạng thái FIX chỉ là nghiệm định vị tại thời điểm đo, chưa kiểm chứng độ tin cậy tổng thể.
Sau khi đo vẫn cần:
- Kiểm tra độ lặp điểm đo
- Đánh giá sai số RMS, PDOP
-
Kiểm tra sự thống nhất hệ tọa độ
Đây là bước cần thiết để tránh sai lệch tích lũy trong công trình.
7.2 Đo lặp nhiều lần rồi lấy trung bình có phải là bình sai không?
Không.
Đo lặp chỉ là kiểm tra độ ổn định tọa độ (Repeatability Check), chưa phải bình sai.
Bình sai thực sự phải dùng mô hình toán học Least Squares để xử lý toàn bộ mạng lưới đo.
7.3 Khi nào cần bình sai tọa độ GNSS?
Cần bình sai khi:
- Lập lưới khống chế công trình
- Đo GNSS tĩnh phục vụ thiết kế
- Dự án giao thông, hạ tầng quy mô lớn
- Hồ sơ nghiệm thu yêu cầu kiểm soát sai số
- Công tác đo đạc có tính pháp lý
7.4 Phần mềm SurPad, Meridian, LandStar có bình sai được không?
Không.
Các phần mềm này là phần mềm đo hiện trường, dùng để:
- Thu thập điểm RTK
- Đo lặp, kiểm tra nhanh
- Chuyển hệ tọa độ công trình
7.5 Phần mềm nào dùng để bình sai GNSS đúng nghĩa?
Các phần mềm thường dùng để bình sai gồm:
- Trimble Business Center (TBC)
- Leica Infinity
- Civil 3D (Survey Adjustment)
- Xử lý toàn bộ quan sát GNSS
- Phân tích sai số thống kê
- Xuất báo cáo kỹ thuật phục vụ nghiệm thu
7.6 Sai số RTK thường bị ảnh hưởng bởi những yếu tố nào?
Sai số RTK phụ thuộc vào:
- Hình học vệ tinh (PDOP cao → độ chính xác giảm)
- Che khuất tín hiệu (nhà cao tầng, cây, địa hình)
- Nhiễu đa đường (Multipath)
- Khoảng cách tới trạm Base hoặc CORS
- Điều kiện ionosphere, thời tiết
7.7 Có phải mọi công trình đều cần bình sai GNSS?
Không phải. Các công việc thi công thông thường chỉ cần kiểm tra độ lặp RTK.
Bình sai chỉ cần thiết khi công trình yêu cầu độ chính xác cao hoặc hồ sơ kỹ thuật chính thức.
>>> Liên hệ Trắc Địa Thành Đạt để được tư vấn giải pháp phù hợp với từng loại công trình.
